سرداب

سرداب سامراء هيچ گونه ارتباطي با مسأله غيبت، ظهور و سكونت امام زمان عج در غيبت ندارد. در عين حال قداست اين مكان به جاي خود باقي است. مقدّس بودن این مکان در سامراء به اين دليل است كه منزل مسكوني امام عسكري عليه السلام و محل رفت و آمد و زندگي امام عليه السلام و مكان عبادت آن امام هُمام و محل ولادت امام زمان عليه السلام بوده است. از اينرو، مكان مقدّسي است و ارتباطي با غيبت و ظهور امام زمان عليه السلام ندارد. مطالبي كه ميگويند تهمتي بيش نيست و همگي ساختگي است، افزون بر تمام اين مطالب، بعضي مدعي شدهاند در لغت، كلمه ایی عربي به نام سرداب وجود ندارد چنان چه در كتب لغت عربي قديم اين كلمه به چشم نميخورد.
استفاده از مطالب وبلاگ بلامانع است.
۱۳۵۹، ۱۳۵۸، ۱۳۵۷، ۱۳۵۶، ۱۳۵۵، ۱۳۵۴، ۱۳۵۳، ۱۳۵۲، ۱۳۵۱، ۱۳۵۰، ۱۳۴۹، ۱۳۴۸، ۱۳۴۷، ۱۳۴۶، ۱۳۴۵، ۱۳۴۴، ۱۳۴۳، ۱۳۴۲، ۱۳۴۱، ۱۳۴۰، ۱۳۳۹، ۱۳۳۸، ۱۳۳۷، ۱۳۳۶، ۱۳۳۵، ۱۳۳۴، ۱۳۳۳، ۱۳۳۲، ۱۳۳۱، ۱۳۳۰، ۱۳۲۹، ۱۳۲۸، ۱۳۲۷، ۱۳۲۶، ۱۳۲۵، ۱۳۲۴، ۱۳۲۳، ۱۳۲۲، ۱۳۲۱، ۱۳۲۰، ۱۳۱۹، ۱۳۱۸، ۱۳۱۷، ۱۳۱۶، ۱۳۱۵، ۱۳۱۴، ۱۳۱۳؛ ۱۳۱۲، ۱۳۱۱، ۱۳۱۰ ، ۲۷۴
سرداب
سرداب سامراء هيچ گونه ارتباطي با مسأله غيبت، ظهور و سكونت امام زمان (عليه السلام) در دوران غيبت ندارد. در عين حال قداست اين مكان به جاي خود باقي است. مقدّس بودن سرداب سامراء به اين دليل است كه منزل مسكوني امام عسكري (عليه السلام) و محل رفت و آمد و زندگي امام (عليه السلام) و مكان عبادت آن امام هُمام و محل ولادت امام زمان (عليه السلام) بوده است. از اينرو، براي شيعيان مكان مقدّسي است و ارتباطي با غيبت و ظهور امام زمان (عليه السلام) ندارد. مطالبي كه برضدّ شيعيان ميگويند تهمتي بيش نيست و همگي ساختگي است افزون بر تمام اين مطالب، بعضي مدعي شدهاند اصلاً در لغت، كلمه عربي به نام سرداب وجود ندارد چنانچه در كتب لغت عربي قديم اين كلمه به چشم نميخورد. سابقه تاريخي آن نيز اينگونه است كه در كنار بيت امام عسكري (عليه السلام) حوضي بوده كه حضرت در آنجا وضو ميگرفته است و مردم نيز به عنوان تبرّك از آنجا خاك برميداشتند كه بعداً تبديل به گودالي شد. چنان كه سماوي ميگويد: «ثم شاده معزّالدولة البُوَيْهي فأسس الدعائم و عمّرالقبّة و السرداب و رتّب القّوام و الحُجّاب و رفع الضريح بالأخشاب و ملأ الحوض بالتراب إذ صار كالبئر إذ كان الناس يأخذون التراب منه للبركة و ذلك لأنّ العسكري (عليه السلام) كان يتوضّأ به أحياناً».
![]()
استفاده از مطالب وبلاگ بلامانع است.
![]()
مطالب دیگر:![]()
استفاده از مطالب وبلاگ بلامانع است.
۱۳۵۹، ۱۳۵۸، ۱۳۵۷، ۱۳۵۶، ۱۳۵۵، ۱۳۵۴، ۱۳۵۳، ۱۳۵۲، ۱۳۵۱، ۱۳۵۰، ۱۳۴۹، ۱۳۴۸، ۱۳۴۷، ۱۳۴۶، ۱۳۴۵، ۱۳۴۴، ۱۳۴۳، ۱۳۴۲، ۱۳۴۱، ۱۳۴۰، ۱۳۳۹، ۱۳۳۸، ۱۳۳۷، ۱۳۳۶، ۱۳۳۵، ۱۳۳۴، ۱۳۳۳، ۱۳۳۲، ۱۳۳۱، ۱۳۳۰، ۱۳۲۹، ۱۳۲۸، ۱۳۲۷، ۱۳۲۶، ۱۳۲۵، ۱۳۲۴، ۱۳۲۳، ۱۳۲۲، ۱۳۲۱، ۱۳۲۰، ۱۳۱۹، ۱۳۱۸، ۱۳۱۷، ۱۳۱۶، ۱۳۱۵، ۱۳۱۴، ۱۳۱۳؛ ۱۳۱۲، ۱۳۱۱، ۱۳۱۰ ، ۲۷۴
غيبت در سرداب!
آیا امام زمان (علیه السّلام) پس از پدر بزرگوار در سرداب غایب شد؟ عقیدهی شیعه اين است که امام زمان غایب شد امّا نه در سرداب.
سخن سمعاني
اوّلین کسی که به شیعه اين تهمت را زد و نسبت داد، یک نفر از علمای اهل سنت به نام سمعانی (متوفای 562) است. تا پيش از این تاریخ شاید در هیچ یک از کتابها اين عقيده را پیدا نمیکنید و اصلاً ادّعا نميشود که امام زمان در سرداب غیبت کرد. نص شیخ طوسی را میخوانیم که هیچ صحبتی از سرداب نمیکند.اوّلین کسی که این تهمت را زد، سمعانی در قرن ششم و در کتاب خود (انساب) بود. وقتی که نام سامرا را میبرد میگوید: «وَ بِهَا السِّرْدَابِ الْمَعْرُوفِ»؛ در آنجا سردابی است معروف. در آن جامع و مسجد سردابی است که شیعه گمان میکنند امام زمان از آنجا ظهور میکند! خواهید دید نه امام در آنجا غایب شده است و نه آنجا زندگی و نه از آنجا خروج میکند، بلکه از مکه معظّمه ظهور خواهد کرد.
سخن حموي
پس از آن حموی، صاحب معجم البلدان همین حرف را تکرار میکند و میگوید که در سامرا سردابی است معروف که شيعه ميپندارد امام زمان از آنجا ظهور میکند.
گفتهي ابن اثير
ابن اثیر در کتاب کامل جلد 6 صفحهی 299 همین حرف را میزند.ابن اثیر، متوفای 630 است. حموینی 626 درگذشته است. ابن اثیر وقتی که سخن از امام حسن عسکری میآورد میگوید:«هُوَ أَحَدُ الْأَئِمَّهْ الِاثْنَيْ عَشَرَ عَلِيٰ مَذْهَبِ الإماميه...»؛ یکی از ائمهی دوازدهگانه طبق مذهب امامیه، پدرِ امام زمان است. عقیده شیعیان این است که مهدی در سرداب سامرا غایب شده است.
سخن ابن تيميه
پس از او سلفی عنید ابن تیمیه این سخن را ميگويد. وي متعصّب و معروف به نصب و ناصبی است. در کتاب خود به نام رأس الحسین این مطلب را به شیعه نسبت میدهد و میگوید که مصعوم نزد رافضی امامیه اثنی عشریه همانی است که شیعیان میگویند وارد زیرزمین شد و پس از فوت پدر از زیرزمین غایب گشت.
گفتهي ابن خلکان
ابن خلکان در کتاب وفيات الاعيان، جلد چهار صفحهی 176 همین حرف را تکرار میکند و میگوید: ابوالقاسم م ح م د فرزند امام حسن عسکری است. همان کسی است که در سرداب غایب شد. شیعیان خیلی راجع به این مطلب حرف زدند و منتظر هستند که از سرداب ظهور کند. شیعه میگویند که امام زمان وارد سرداب شد؛ سردابی که در خانهی پدر بود. مادر نگاه میکرد. پس از اینکه فرزند وارد سرداب شد، به طرف مادر برنگشت!
سخن ذهبي
ذهبی متعصّب (متوفای 748) نيز همین حرف را میزند و میگوید که شیعه معتقد هستند امام وارد سرداب شد، در حالی که مادر نظارهگر بود. نه ساله بود که وارد سرداب شد.
گفتهي ابن کثير
ابن کثیر همین حرف را میزند و میگوید: شیعیان میگویند که مهدی از سرداب ظهور میکند.
سخن ابن خلدون
ابن خلدون هم همین حرف را میزند. در کتاب معروف خود تاریخ ابن خلدون، جلد یک، صفحهی 199 همین تهمت را به شیعه میزند که معتقد هستند مهدی در خانهی پدر بزرگوار در «حلّه» وارد سرداب شد. اشتباه هم میکند و میگوید در «حلّه»! آنهایی که نقل میکنند، میگویند در سامرا است اما ابن خلدون: میگوید: در سرداب حلّه غایب شد.باز تهمت میزند و میگوید: پس از نماز مغرب شیعیان نزدیک سرداب میایستند و اسبی را میآورند و به اسم امام زمان صدا میزنند، تا وقت عشا میرسد سپس میروند دوباره فردا شب میآیند!ریشهی حرف به سمعانی در قرن ششم برمیگردد. هر کس که نقل میکند، همین حرف را تکرار میکند، ولی گاهی اشتباه میکنند و میگویند حلّه! گاهی میگویند سامرا و گاهی میگویند: آنجا غایب شده است اما برخي اوقات ميگويند: آنجا زندگی میکند و گاهی میگویند: از آنجا ظهور مینماید. اصلاً متوجّه نیستند چه میگویند!
موضعگيري عالمان شيعي
آیا علمای شیعه در برابر این حرفها موضع گرفتند یا با اینها هم عقیده هستند؟از همان زمان که این اتهام به شیعه زده شد، یعنی از زمان سمعانی، معاصران سمعانی از علمای شیعه موضع گرفتند.
عبدالجليل قزويني
عبدالجلیل قزوینی (متوفای 560 هجری) کتابی دارد به نام النقض صفحهی 569 تصریح میکند: حضرت مهدی در سرداب نیست، بلکه محل ولادت او سرداب است. وی در عالم روشنایی است، نه زیرزمین. پس کساني که میگویند امام زیرزمین است و آنجا زندگی میکند و آنجا غایب شده، حرف بیربطی است و تهمت میزنند. شیعه این حرف را نزده است. سرداب جزو خانهی مسکونی دو امام بزرگوار امام هادی و امام عسکری بوده، محل ولادت امام زمان است. آن مکان مقدّس که بعدها به سرداب تبديل شده است، از اوّل سرداب نبود. مکان مقدّسی است امّا اینکه میگویند امام زمان آنجا غایب شده، حرفهایی است که بعضی متعصّبان میزنند.
سخن اربلي
اربلی (متوفای 692) در نقض کلام گنجی شافعی، صاحب بیان که ادعا کرده امام زمان در سرداب هستند، میگوید: چطور ممکن است که در سرداب باشد و کسی نیاید و به او خدمت نکند؟ غذا و آب نیاورد؟!اربلی حرف شافعی را رد میکند. گنجی شافعی اصل تولد امام را قبول دارد. اربلي به گنجی ميگويد: اشتباه کردید و چه کسی گفته امام زمان در سرداب غایب است؟! این حرف عجیب و تصور غریبی است. شیعه که معتقد به وجود امام زمان است، نمیگوید که در سرداب است، بلکه معتقدند امام زنده است. جايي اقامت میکند و بعد منتقل میشود. جای ثابتی ندارد، نه اینکه در سرداب باشد.
سخن محدث نوري
مرحوم والد (آیةالله طبسی) در کتاب الشیعة و الرجعه میفرماید: محدث نوری مجلسی سوم است، از آن رو که در علوم آل محمد و احادیث اهل بیت عصمت اطلاعات بسيار دارد.نوری در کتاب معروف خود (کشف الاستار، صفحهی 212) میگوید: هر چه مراجعه و جست و جو کردیم، براي حرفي که به ما نسبت دادند که امام زمان در سرداب غایب شده است و در آنجا زندگی میکند، سندي پیدا نکردیم. چطور چنین حرفی را به ما نسبت میدهید؟! در روایت ما اصلاً صحبتی از سرداب نیست مگر در جریان معتضد عباسی که در آن کلمهی سرداب است، آن هم خود اهل سنت نقل کردهاند، که نورالدين جامي راجع به سرداب ميگويد: امام در سرداب غایب شده است یا آنجا زندگی میکند. اين نقل در مدارک ما نیست، بلکه در قصّهی معتضد عباسی است که مدرک آن شواهد النبوه جامی است و اهل سنّت نقل میکنند. این قصّه در کتابها و مسانید و روایتهای آنان آمده است.
سخن سيّد محسن امين
مرحوم سید محسن امین (رحمة الله علیه) همین مسئله را نقل میکند. در تعلیقه بر برهان متّقی هندی، صفحهی 102 میفرماید: «لَم يُرَدُّ خَبَرٍ وَ لاَ وُجِدَ فِي کتاب مِنْ کتب الشِّيعَةُ...»؛ نه روایتی داریم و نه در کتابی از کتابهای شیعه آمده که امام زمان در سرداب غایب شده است. اصلاً روایت و دليلي نداریم که امام از سرداب ظهور میکند بلکه در مکه معظمه ظهور میکند. بین رکن و مقام با حضرت بیعت خواهند کرد.
گفتهي علامه اميني
علامهی امینی (رحمة الله علیه) در کتاب شریف الغدیر، جلد سه، صفحهی 309 در برابر این اتهام موضعگیری میکند و میفرماید که هرگز عقیدهی شیعه این نیست که امام در سرداب غیبت کرده است. نه شیعه امام را در سرداب غایب کردند و نه از سرداب ظاهر میشود. عقیدهی شیعه، که پشتوانهی آن احادیث اهل بیت است، اين است که امام زمان از مکه کنار خانهی خدا ظهور میکند. هیچ کس از ما نگفته امام از سرداب ظهور میکند يا در سرداب غایب شده است. هرگز نگفتیم که آن نور در سرداب غایب شده، گرچه آن مکان جزو متعلّقات خانهی امام عسکری و امام هادی (علیهما السّلام) است.
علامهی عسکری (رحمة الله علیه) هم همین مطلب را میفرماید. ذیل کتاب الاضواء عَلِيِّ سِنِّهِ المحمدية، ص206 مينويسد: بعضی از اهل سنت اصلاً متوجّه نشدهاند و مورخان آنها گفتند: سرداب غیبت در حلّه است. بعضی گفتند در سامرا است.علامه عسکری که خود ساکن سامرا بود، سالها آنجا و از علمای بغداد بوده، سپس سالها ایران بود. ایشان مینويسد: اصلاً نشنیدم شیعه بگوید که امام در سرداب غایب شده است یا در آنجا زندگی یا از سرداب خروج میکند.پس همهي علمای شیعه در برابر این اتهام موضع گرفتند. سرداب دارالامامت و محل تولد امام است امّا هیچ ربطی به غیبت و ظهور و زندگی حضرت ندارد. مطلبي که در روایات ما در بارهی هجوم به خانهی امام آمده، نقلی است که شیخ طوسی در غیبت، صفحهی 248 ميگويد که متن آن را ميخوانیم. و در آن، سخنی از سرداب نیست. روایت را رشیق حاجب المادرانی از یکی از نیروهای حکومت عباسیان نقل میکند:معتضد عباسی سه نفر از ما را مأمور کرد هر کدام اسب تندرو سوار بشود و اسبی هم یدک بکشد، بدون اینکه کسی مطّلع بشود، خود را به سامرا، محله و خانهی امام برسانيم، آنجا هر کس را که دیدیم، حمله کنیم و بکشیم و سر او را برای معتضد عباسی بیاوریم. همین کار را کردیم، به خانه هجوم برديم، غلام سیاهی آنجا بود. پرسیدیم که در خانه چه کسی است، به ما اعتنا نکرد. خود به خانه حمله کردیم، وارد شدیم. خانهی بزرگ و مفصل بود. مقابل اتاقي پردهای بود. من اصلاً چنین چیزی تا به حال ندیده بودم. پرده را کنار زدم. هیچ کس در اتاق نبود اما گویا اتاق را آب فرا گرفته و دريا بود. ته اتاق حصيري افتاده بود. یقین کردم که حصیر روی آب افتاده، دیدم روی حصیر آقایی ایستاده و مشغول نماز است، اعتنایی به ما نکرد. همکارم احمد بن عبدالله خواست که وارد آب بشود که آن آقا را دستگیر کند. در آب افتاد. به حال غرق بود. دست و پا دست ميزد، او را نجات دادیم. یکی دیگر خواست این کار را بکند. وارد آب شد، باز در حال غرق شدن قرار گرفت و او را نجات دادیم. دیدیم نمیتوانیم. آمدیم و قضایا را برای معتضد عباسی گفتیم. گفت: تا من هستم، این حرف را برای کسی نقل نکنيد. اگر برای کسی نقل کنید، سر شما را از تن جدا میکنم. تا زنده بود، قصه را نگفتیم.جریان حمله به خانهی امام طبق نقلی که شیخ طوسی دارد، این است. اصلاً در آن نام سرداب نیست امّا سرداب در کجا و در کدام مصادر و مدارک ما آمده؟ باید به حرفهای اهل سنّت مراجعه کنیم. آنها قضیه سرداب را نقل میکنند. اگر راوندی همین قصّه را نقل میکند که در آن کلمهی سرداب آمده، متأخّر از سمعانی است. پس اوّلین کسی که کلمهی سرداب را آورده، سمعانی سنّی است و کتاب خرائج مرسلاً (بدون ذکر نام راويان) نقل میکند. خرائج چندین سال پس از سمعاني نوشته شده است. 573 روایت مرسل نقل میکند که از طریق اهل سنّت است.پس در مصادر دست اوّل، سخنی از غیبت و وجود و ظهور امام زمان در سرداب را نداریم. آنها که نقل کردند، اهل سنت و مورخان عامّهاند و اگر راوندی در خرائج، جلد دو، صفحهی 942 یا جلد یک، صفحهی 460 نقل کرده، مرسلاً نقل شده و مأموران سنّي اين طور نقل کردهاند.معتضد عباسی در سال 279 حاکم شد و امام زمان (علیه السّلام) 260 غایب شد، یعنی قصّهی هجوم و سرداب که نقل میکنند، نوزده سال پس از جريان غيبت ميباشد. ربطي به سرداب ندارد! چون امام سال 260 و پس از رحلت و شهادت امام عسکری از نظرها ناپدید شد. در مدارک دست اوّل صحبت از سرداب نیست.
مکان حضرت
ببیینم که در روایات ما چه نقل شده است. یکی دو روایت نقل ميکنیم که مفّاد آنها این است که امام از سرداب ظهور نمیکند، بلکه از مکه معظّمه ظهور میکند. روایت کافی شریف، جلد چهار، صفحهی 184 مفصّل است. بکر بن اعین از امام صادق نقل میکند: «وَ مِنْ ذلِكَ الْمَكَان...»؛ کنار حجر الاسود و کنار رکن، جبرئیل بر حضرت مهدی وارد میشود. اوّلین کسی که با حضرت کنار کعبه بیعت میکند، جبرئیل است. بین رکن و مقام و کنار حجرالاسود امام زمان تکیه میدهد.روایت دیگری اهل سنّت و ما نقل میکنیم. نعیم ابن حمّاد نقل میکند امام باقر فرمود: «يَظْهَرُ الْمَهْدِيُّ بِمَكَّةَ...»؛ امام زمان در مکه ظهور میکند... این روایت را در کتاب خود نشانههای دولت موعود نقل کردهایم، پس ظهور در مکه است و نه در سرداب. امّا اینکه حضرت در سرداب زندگی میکند، حرف درستی نیست. روایات دارد که در دوران غیبت مکان ایشان «طیبه» است، یعنی مدینه منوره. روایت در کتاب کافی شریف جلد یک، ص304 است که امام صادق فرمود: « لَا بُدَّ لِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ مِنْ غَيْبَةٍ وَ لَا بُدَّ لَهُ فِي غَيْبَتِهِ مِنْ عُزْلَةٍ وَ نِعْمَ الْمَنْزِلُ طَيْبَة». مرحوم مجلسی میگوید: طیبه اسم مدینه است. مجلسی در مرآة العقول جلد چهار، صفحهی 50 در بیان روایت میگوید: طیبه اسم مدینه است. روایت دلالت دارد که امام زمان غالباً در مدینه و اطراف آنجا هستند یا دائماً جای ایشان آنجا است یا در غیبت صغری آنجا هستند. این مسئله را دیگران هم نقل میکنند. پيش از اینکه روایتی را که امام از کجا غایب شد، نقل کنیم، بیانی از مرحوم فیض در وافی، جلد دو ،صفحهی 416 نقل مينماییم. مرحوم فیض ذیل روایت «نِعْمَ الْمَنْزِلُ طَيْبَةُ» مينويسد: «طَيِّبَةً هِيَ الْمَدِينَةُ الْمُقَدَّسَةِ»؛ مدینه منوره است. اگر بنا باشد امام غایب باشد، در دوران غیبت در مدینه غایب خواهد بود.این بیان مجلسی و فیض کاشانی است که امام در غالب وقت یا در دوران غیبت در مدینه هستند و زندگی ایشان در مدینه است، نه در سرداب.مرحوم کلینی در کافی شریف نقل میکند که ابوهاشم جعفری میگوید: به امام عسکری عرض کردم: عظمت و جلالت شما مانع است سؤالی را مطرح کنم، اجازه میدهید سؤال کنم، امام فرمود: سؤال کن، عرض کردم: آیا فرزندی داريد، فرمود: بله، گفتم: اگر شهادت نصیب شما شد و رحلت کردید، کجا سراغ او را بگیرم، فرمود: در مدینه سراغ او را بگیرید.مرحوم مجلسی بیان میکند: مدینة الطیب المعروفة، یعنی سراغ حضرت را در مدینه بگیرید. سپس میگوید: ممکن است که بگوییم الف و لام برای عهد است و مراد سر من رآی است، یعنی در سامرا سراغ امام را بگیريد. اینجا اصلاً صحبت سرداب نیست. صحبت مدینه یا شهر سامرا است.مرحوم کلینی در جلد یک کافي، صفحهی 331 مینويسد که امام زمان ده روز پيش از شهادت امام عسکري، از شهر و خانه خارج شد. پس غيبت و زندگي در سرداب يا ظهور از آن جا حرفي است که عامه زدند و ربطي به ما ندارد.
منابع:
الفتن، 1، 46.
رأس الحسین، 184.
http://mahdi313.ir
الانساب، ج3، ص202.
معجم البلوان، ح3،ص173.
سیر اعلام النبلاء، 13، 119.
تا ظهور، ج1، نجم الدین طبسی.
إثبات الهداة بالنصوص و المعجزات، ج5، ص 246.

سرداب سامراء هيچ گونه ارتباطي با مسأله غيبت، ظهور و سكونت امام زمان عج در غيبت ندارد. در عين حال قداست اين مكان به جاي خود باقي است. مقدّس بودن این مکان در سامراء به اين دليل است كه منزل مسكوني امام عسكري عليه السلام و محل رفت و آمد و زندگي امام عليه السلام و مكان عبادت آن امام هُمام و محل ولادت امام زمان عليه السلام بوده است. از اينرو، مكان مقدّسي است و ارتباطي با غيبت و ظهور امام زمان عليه السلام ندارد. مطالبي كه ميگويند تهمتي بيش نيست و همگي ساختگي است، افزون بر تمام اين مطالب، بعضي مدعي شدهاند در لغت، كلمه ایی عربي به نام سرداب وجود ندارد چنان چه در كتب لغت عربي قديم اين كلمه به چشم نميخورد.
![]()
استفاده از مطالب وبلاگ بلامانع است.
![]()
مطالب دیگر:![]()

مطالب دیگر:![]()
استفاده از مطالب وبلاگ بلامانع است.
۱۳۵۹، ۱۳۵۸، ۱۳۵۷، ۱۳۵۶، ۱۳۵۵، ۱۳۵۴، ۱۳۵۳، ۱۳۵۲، ۱۳۵۱، ۱۳۵۰، ۱۳۴۹، ۱۳۴۸، ۱۳۴۷، ۱۳۴۶، ۱۳۴۵، ۱۳۴۴، ۱۳۴۳، ۱۳۴۲، ۱۳۴۱، ۱۳۴۰، ۱۳۳۹، ۱۳۳۸، ۱۳۳۷، ۱۳۳۶، ۱۳۳۵، ۱۳۳۴، ۱۳۳۳، ۱۳۳۲، ۱۳۳۱، ۱۳۳۰، ۱۳۲۹، ۱۳۲۸، ۱۳۲۷، ۱۳۲۶، ۱۳۲۵، ۱۳۲۴، ۱۳۲۳، ۱۳۲۲، ۱۳۲۱، ۱۳۲۰، ۱۳۱۹، ۱۳۱۸، ۱۳۱۷، ۱۳۱۶، ۱۳۱۵، ۱۳۱۴، ۱۳۱۳؛ ۱۳۱۲، ۱۳۱۱، ۱۳۱۰ ، ۲۷۴
استفاده از مطالب وبلاگ بلامانع است.
استفاده از مطالب وبلاگ بلامانع است.![]()
1) ۱۳۶۰،۱۳۶۱،۱۳۶۲،1363،1364،1365،1366،1367،1368،1369
2) ۱۳۵۹،۱۳۵۸،۱۳۵۷،۱۳۵۶،۱۳۵۵،۱۳۵۴،۱۳۵۳،۱۳۵۲،۱۳۵۱،۱۳۵۰
3) ۱۳۴۹،۱۳۴۸،1347،۱۳۴۶،۱۳۴۵،۱۳۴۴،۱۳۴۳،۱۳۴۲،۱۳۴۱،۱۳۴۰
4) ۱۳۳۹،۱۳۳۸،۱۳۳۷،۱۳۳۶،۱۳۳۵،۱۳۳۴،۱۳۳۳،۱۳۳۲،۱۳۳۱،۱۳۳۰
استفاده از مطالب وبلاگ بلامانع است.![]()
![]()
Mohammad Reza ABEDI - mr.abedy@gmail.com
![]()

