چو فراغت ‏يافتى به طاعت کوش

مزار امّ‌الائمّة سلام الله علیها کجاست؟ چرا دختر پیامبر شبانه و پنهانى دفن شد؟  چه شد که مزار آن بانوی دو عالم مخفی است؟

چرا درحالی که قبر حضرت آدم و اسماعیل پس از گذشت هزاران سال معلوم است، قبر آن بانوی بزرگ اسلام سلام الله علیها بعد از گذشت صدها سال هم-چنان مخفی و پنهان است؟

رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم  در آخرین روزهای حیات خویش به امیرالمومنین علیه السّلام فرمود که سه مطلب مهمّ را به مردم برساند. امیرالمومنین علیه السّلام در میان مدینه ندا زد: «أَلَا مَنْ ظَلَمَ أَجِیراً أَجْرَهُ فَعَلَیْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ...»؛ آگاه باشید هرکس در مورد اجر اجیری ظلم کند پس لعنت خداوند بر او باد.

دوستی حضرت زهرا سلام الله علیها اجر رسالت
عمر بن خطاب به علی علیه السّلام گفت آیا برای این ندایی که در میان مردم دادی تفسیری هم هست؟ امیر المومنین علی علیه السّلام فرمود: «خدا و رسولش عالم‌تر هستند» عمر و جماعتی از مردم مدینه خدمت رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم  رفتند تا از تفسیر این کلمات آگاه شوند. عمر از پیامبر پرسید آیا برای این کلمات تفسیری هم هست؟ پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم  فرمود: «بله من علی علیه السّلام را امر کردم که در میان مردم فریاد بزند «أَلَا مَنْ ظَلَمَ أَجِیراً أَجْرَهُ فَعَلَیْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ»؛ آگاه باشید هرکس در مورد اجر اجیری ظلم کند پس لعنت خداوند بر او باد . و خداوند می فرماید: « قُلْ لاأَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبى‏»؛ ای پیامبر به مردم بگو من از شما اجری نمی خواهم جز مودت و دوستی با نزدیکانم پس هرکس که به ما ظلم کند پس لعنت خداوند بر او باد» (1)

تحقیر رسالت پیامبرعظیم الشان اسلام صلّی الله علیه و آله و سلّم !
پیامبر از مردم برای نعمت بزگ هدایت اجری درخواست نکرد. مگر این-که در این موضوع این آیه شریفه نازل شد: «ای پیامبر به مردم بگو از شما اجری نمی‌خواهم جز مودت با نزدیکانم» دوستی با خاندان پیامبرصلّی الله علیه و آله و سلّم  از بزرگترین واجباتی است که خداوند بر امّت اسلامی واجب کرده است. تاکیدات بسیار رسول مکرم اسلام صلّی الله علیه و آله و سلّم، نشان از اهمیّت بالای این وظیفه مهمّ دارد. بی تردید هرکسی که در مودت نسبت به اهل بیت (علیهم السّلام) کوتاهی کند؛ در ادا کردن اجر رسالت کوتاهی کرده است و کسانی که بر اهل بیت رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم ظلم کنند. اجر رسالت را ضایع کرده‌اند و رسالت پیامبر عظیم الشان اسلام صلّی الله علیه و آله و سلّم  را تحقیر و کوچک نمودند. این وظیفه در همه زمان‌ها؛ از زمان نزول آیه تا قیامت برای امّت اسلامی وجود دارد. با توجه به این نکته به طور طبیعی باید خاندان پیامبر بعد از ایشان در اوج عزت در میان جامعه اسلامی باشند و در بین مسلمانان از جایگاه ویژه‌ای برخوردار باشند و تمام مسلمانان نسبت به محبت و اطاعت از اهل بیت پیامبر از یکدیگر گوی سبقت را بربایند. اما بعد از وفات پیامبر این اتفاق نیافتاد و بلکه بالعکس ظلم‌های زیادی در حق آن خاندان با عظمت و کرامت صورت گرفت.

آیا امّت پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم  به آیه مودت عمل کردند؟
به طور قطعی، نزدیک ترین شخص به رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم دختر ایشان فاطمه زهرا سلام الله علیها است. توّقع می رود که مردم بعد از پیامبر بیش-ترین مودّت و احترام را نسبت به این بزرگ بانوی اسلام داشته باشند. امّا وقتی در تاریخ جستجو می کنیم؛ به سخنانی از این بانوی بزرگ برخورد می‌کنیم که حکایت از وارد شدن تلخ‌ترین مصیبت‌ها است. و این سخنان رساننده اوج تنهاییِ تنها یادگار پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم  است.او بر سر تربت پدر بزرگوارشان رسول الله آمد و مقداری از خاک قبر بر روی چشمانشان گذاشتند و فرمود:صُبَّتْ عَلَیَّ مَصَائِبُ لَوْ أَنَّهَا صُبَّتْ عَلَى الْأَیَّامِ صِرْنَ لَیَالِیَا(2) بر من مصیبت هایی وارد شد که اگر بر روزها وارد می شد؛ روزها شب می شدند. چه مصیبت هایی است که صدیقه کبری سلام الله علیها تحمّل فرموده است. اما روزها تحمّل این مصیبت را ندارند؟ این چه مصیبت‌هایی است که اگر بر روزها وارد شوند روز را شب ظلمانی خواهد کرد؟ مهمّ‌تر این-که درحالی که قبر حضرت آدم و اسماعیل و دیگر پیامبران معلوم است و یا حتی مزار بسیاری از صحابه رسول خدا مشخص است، قبر آن بانوی بزرگ بعد از گذشت صدها سال همچنان مخفی و نامعلوم است. چه شد که مزار آن بانوی دوعالم مخفی است؟ چه اتفاقی افتاد که ایشان مدت کمی بعد از پیامبر زندگی کردند؟ آیا همان مصائب باعث شهادت آن بانوی بزرگ شد؟ باید دید چه مصائبی بر جان پاک آن سرور زنان عالم وارد شد که عمر شریفش را کوتاه کرد؟ و چه مصیبت هایی بود که روز ها تاب تحمّل آن را نداشتند؟ لطماتی که بر حضرت صدّیقه طاهره سلام الله علیها وارد شد را می توان به دو دسته تقسیم کرد: لطمات جسمی و لطمات روحی در این مختصر به صورت فهرست وار به این مصائب اشاره می‌شود. لطماتی که نشان از این دارد که امّت اسلامی اجر رسالت را ادا نکردند. بدون شک دختر رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم  بعد از ایشان مورد ستم و ظلم واقع شده اند. جعفربن قولویه نقل می‌کند: [از امام صادق علیه‌السّلام: جبرئیل خطاب به رسول خداصلّی‌الله‌علیه‌وآله و سلّم گفت:] «و امّا دخترت؛ مورد ستم واقع میشود و محروم میگردد و حقّش غاصبانه گرفته میشود؛ همان حقّی که تو برایش قرار میدهی. و در حالی که باردار است، او را میزنند و به حریم و خانه اش بدون اجازه وارد می-شوند.سپس [از جهت ورود مهاجمان به خانه-اش] به او خواری و ذلّت می-رسد، بعد هم [مدافع و ] بازدارندهای نمی-یابد و به جهت کوفته شدن، فرزندی را که در بطن دارد، فرو می-اندازد و به دلیل آن ضربه، از دنیا می-رود.»(3)این روایت خبر از انواع ظلم به ایشان می‌دهد. در این روایت برخی از ظلم‌هایی که برحضرت فاطمه سلام الله علیها رفته است، ذکر می‌شود، اما این ظلم‌ها منحصر به این موارد نیست. لطمات روحی شدید، علاوه بر لطمات جسمی منجر به رنجور شدن حضرت صدیقه کبری سلام الله علیها شد.

لطمات روحی
مهمّ-ترین دغدغه و عذاب روحی که حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها داشت، غربت و تنهاییِ تنها وصیّ و خلیفه برحقّ رسول خداصلّی الله علیه و آله و سلّم بود. او از تنهایی و مظلومیّت علی علیه السّلام بسیار رنجیده شد. این مصیبت روحی را نباید از باب رابطه و علقه زوجیت بین حضرت زهرا سلام الله علیها و علی علیه السّلام دید؛ این رنج بسیار، حضرت طاهره سلام الله علیها برای از دست رفتن زحمات رسول مکرّم اسلام صلّی الله علیه و آله و سلّم بود.تنها فاطمه سلام الله علیها بود که درک می‌کرد بر اثر غصب حقّ خلافت امیر المومنین علیه السّلام چه فاجعه ای در جهان اسلام و بشریّت رخ خواهد داد. فجایع امروزی که در جهان اسلام در حال رخ دادن است؛ دلیلی واضح بر اندوه بی‌پایان آن مظلومه به جهت تاراج میراث نبوّت است. امّ سلمه بر فاطمه سلام الله علیها وارد شد و به وی گفت:«ای دختر رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم ! شبِ خود را چگونه صبح نمودی»؟ فرمود: «میان غصّه و غم به صبح رساندم. [غصّه] فقدان پیامبر و [غم و اندوه] ظلم به جانشین وی. به خدا سوگند! حرمتِ وصی پایمال شد... »(4)

عصمت کبری
حضرت زهرا سلام الله علیها دارای مقام عصمتی است که حتی انبیاء گذشته واجد چنین عصمتی نبوده اند. او در آیه تطهیر عصمتش و طهارتش هم‌عرض پدر بزگوارشان قرار گرفته است. وی همان گونه معصومه است که پیامبر عظیم الشان اسلام صلّی الله علیه و آله و سلّم  دارای مقام عصمت است. او محور خمسه طیبه است؛ چرا که در معرفی این پنج نور پاک اوست که نامش مقدم است هر کدام از این انوار با توجه به انتسابشان به حضرت صدیقه کبری معرفی می‌شوند: «هُم فاطِمه و ابوُها و بعلِها و بنوُها»(5) بانویی ملقّب به صدّیقه با چنین مقام و منزلتی که «لایطمع فی ادراکه طامع»(6) از سوی غاصبین تکذیب می شود . و برای فدک از او مطالبه شاهد می کنند. این درحالی بود که فدک در زمان رسول خداصلّی الله علیه و آله و سلّم به ملکیت حضرت زهرا سلام الله علیها در آمده بود و غاصبین فدک باید برای رد ملکیّت حضرت زهرا سلام الله علیها اقامه بینه می کردند و البته اقامه بینه کردند. چه بینه‌ای بالاتر از پاره کردن قباله فدک توسط خلیفه دوم و هتک حرمت فاطمه زهرا سلام الله علیها؟بنابر آنچه گذشت می‌توان گفت: یکی از لطمات روحی ایشان ناشی از تحقیر مقام عصمت حضرت فاطمه زهرا(س) توسّط خلیفه وقت و اطرافیانش بود. حضرت زهرا (سلام الله علیها) در این باره می فرماید: «لَیْتَنِی مِتُّ قَبْلَ هینَـتِیوَ دُونَ ذِلَّتِی... »(7)؛ کاش پیش از [روز ] خواری و سقوطم، مرده بودم...(8)

لطمات جسمی، فاطمه مانند خیال شد.
رنجوری جسم حضرت فاطمه سلام الله علیها تنها ناشی از مصائب روحی ایشان نبوده است، بلکه لطمات جسمی ایشان که ناشی از هجوم به خانه فاطمه سلام الله علیها و مضروب ساختن وی می باشد. نباید از نظر دور داشت که این لطمات جسمی اثری عمیق در جسم ایشان و نهایتا شهادت آن بزرگ بانوی عالم هستی گذاشت. از طرف جماعت به آن بانو آن آسیب-ها رسید، در بستر افتاد و جسمش ضعیف گشت و گوشت[بدن] وی آب شد(به تدریج لاغر شد) و مانند خیالی (شَبَحی)گردید.(9)

تحمّل ضربات در حال بارداری
بدون هیچ اختلافی عمر چنان ضربه-ای وارد کرد که سقطِ جنین نمود.(10) و در گزارشی دیگر این گونه می‌خوانیم: «و آن بلایی که از ناحیه آن مرد به او رسید، اتّفاق افتاد؛ فرزند کاملی را سقط کرد و این مسأله، ریشه بیماری و وفات آن بانو بود».(11) علامه حلّی نیز این گونه گزارش می دهد: «و فاطمه سلام الله علیها کتک خورد و کوفته شد، لذا جنینی را که نامش محسن بود، فرو انداخت...»(12)[از ابوبصیر از امام صادق علیه‌السّلام که فرمود:] «و دلیل وفات آن بانو این بود که قُنْفُذ -غلام عمر- به دستور او با نعل شمشیر( آهنی که انتهای غلاف شمشیر است) بر آن بانو به شدّت ضربه-ای زد؛ لذا محسن را سقط نمود و از این جهت، به سختی بیمار شد...»(13)حضرت فاطمه سلام الله علیها در آستانه در، بین همسرش و آنان (مهاجمان) مانع شد و قُنْفُذ با شلّاق بر بازوی آن بانو کوبید و اثر آن، بر بازوی وی مثل بازوبند باقی ماند. و ابوبکر، سراغ قُنْفُذ فرستاد که او را بزن! لذا آن بانو را به سمتی از خانهاش پرت کرد و استخوان دندهای از پهلویش را شکست و آن بانو جنینی را از بطنش فرو انداخت. سپس پیوسته در بستر افتاده بود تا بر اثر آن [لطمات]، شهید از دنیا رفت...(14)

کجایند اهل انصاف و وجدان؟
مؤلّف مقاله «فاطمه زهرا از ولادت تا افسانه شهادت»ـ در مقام انکار به شهادت رسیدن حضرت زهراعلیهاالسّلام، ادّعا می‌کند: «نقل شهادت حضرت فاطمه زهرا (رضی الله عنها)... ضعف بیانی دارد، زیرا به گونه-ای بیان شده که نشان می-دهد خود ناقلان هم به آن اعتماد ندارند.»! آیا این نصوص ضعفی در رساندن این معنا که حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها مظلومه و شهیده بوده اند دارند؟ اهل انصاف قضاوت کنند.

قبر دخت گرامی پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم  در یکی از سه مکان
بر اساس روایات، قبر نورانی دخت گرامی پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم  در یکی از سه مکان روضه پیامبر، خانه حضرت زهرا سلام الله علیها و قبرستان بقیع قرار دارد. اما احتمال کدام-یک قوی‌تر است؟ وجود مقدّس امام علی‌بن موسی‌الرّضا علیه السّلام پاسخ این پرسش را بیان می‌کند. مرحوم علّامة شیخ محمّدعلی العمری، رهبر فقید شیعیان عربستان است که اسفند ماه سال 1389 از دنیا رحلت کرد. این عالم نستوه با وجود تحمّل 45 سال زندان آل سعود، یک قرن از خدا عمر گرفت و وجودش برای اهل تشیّع در عربستان مایه خیر و برکت بود، تا جایی که حسینیه العمری واقع در شهر مدینه، تنها محلّی در سرزمین حجاز است که شیعیان در آن احساس آرامش می‌کنند. علّامة العمری رمز موفقیّت خود را داشتن توکّل قویّ و توسّل به مادر ائمّه عصمت و طهارت علیهم السّلام می‌دانست. این عالم ربّانی توّسل ویژه‌ای هم به حضرت زهرا سلام الله علیها‌ داشته که باعث نجات وی از اعدام شده است. علّامة العمری به دلیل فعالیت در راستای احقاق حقوق شیعیان عربستانی، توسّط وهابی‌ها به زندان افتاد و دادگاه سعودی وی را به اعدام محکوم کرد، اما توسّل به حضرت زهرا سلام الله علیها مانع از موفقیّت وهابی‌ها شد.

توسّل شیخ العمری به حضرت زهرا سلام الله علیها مانع موفقیّت وهابی‌ها
این عالم ربّانی خاطره آن حادثه را چنین تعریف کرده است: «پس از چندماه زندانی شدن به دلیل انتشار اعلامیّه‌هایی در دفاع از شیعیان روز اجرای حکم اعدام فرا رسید. عاملان حکومت، مرا مقابل دیدگان هزاران شیعه پای چوبه دار بردند و طناب را به گردنم انداختند؛ به حضرت زهرا سلام الله علیها توسّل کردم و زیر لب گفتم: یا حضرت زهرا! من فقط برای دفاع از شما و آبروی شما پای چوبه دار آمده‌ام، یاری‌ام کنید! وقتی طناب دار را کشیدند، پس از حدود 30 ثانیه طناب پاره شد و من بیهوش شدم. وقتی به هوش آمدم 35 روز گذشته بود و در یکی از بیمارستان‌های مدینه بستری بودم و فهمیدم نجات یافته‌ام.»

مرحوم علّامة العمری خاطره دیگری هم از خانه مادر سادات دارد. آیت‌الله محمدصادق نجمی، عضو هیئت علمی بعثه مقام معظم رهبری در این باره می‌گوید: «در ماه رمضان 1426 قمری (حدود هشت سال پیش) در مدینه با شیخ العمری دیدار کردم. وی گفت: زمانی که ما کودک بودیم، قبر حضرت زهرا سلام الله علیها در خانه‌اش مشخص بود و ارتفاع آن به یک متر می‌رسید.»

با اندکی تحقیق در جوامع روایی نیز این نتیجه حاصل می‌شود که از میان سه قول تدفین حضرت زهرا سلام الله علیها در یکی از سه مکان «قبرستان بقیع»، «روضه پیامبر» و «خانه حضرت زهرا»، احتمال خاک-سپاری ایشان در منزل خودشان از اقوال دیگری قوی‌تر است. در بیش-تر کتاب‌های معتبر شیعه از جمله؛ «کافی»، «تهذیب» و «من لایحضره الفقیة» -که جزو کتب اربعه شیعه هستند- این قول با طرق روایی مختلف از امیرالمؤمنین، امام باقر، امام صادق و امام رضا علیهم‌السّلام نقل شده است.

اما احتمال کدام-یک قوی‌تر است؟
وجود مقدّس امام علی‌بن موسی‌الرّضا علیه السّلام پاسخ این پرسش را بیان می‌کند.شیخ صدوق(ره) نقل کرده است که احمد بن محمّد بن ابی نصر می‌گوید: از حضرت ابوالحسن، علی بن موسی الرّضا علیه السّلام درباره‌ قبر حضرت فاطمه علیها السّلام پرسش کردم، حضرت فرمود: «دفنت فی بیتها فلمّا زادت بنو امیة فی المسجد صارت فی المسجد»؛ آن حضرت در خانه خود به خاک رفت، پس چون بنی‌امیه مسجد را توسعه دادند، آن خانه هم جزء مسجد شد. (16)

چرا دختر پیامبر شبانه و پنهانى دفن شد؟  دفن شبانه، نماز بدون حضور و اطلاع خلیفه، قبر پنهان، اسرارى است که در درون خود پیام‌ دارند. درست است که فاطمه(س) این چنین خواست و این گونه وصیت کرد؛ ولى چه اتفاقى افتاده است که زهرا سلام الله علیها وصیت تاریخی‌اش را با این در خواست‌ها به پایان مى‌برد؟ در واقع چندین پرسش را در برابر نگاه هاى تیز بین مورخان و آیندگان مى‌گذارد تا بپرسند: چرا قبر فاطمه پنهان است؟ و چرا دختر پیامبر شبانه و پنهانى دفن شد؟ و چرا علی علیه السلام بدون اطلاع جناب ابوبکر و جناب عمر بر وى نماز خواند؟ فاطمه را شبانه دفن کرده‌اند، این به خاطر وصیت حضرت فاطمه به اسماء بنت عمیس بود که نمى‌خواست اندازه جسدش را نامحرم ببیند. و...

دفن شبانه، در روایات اهل سنت:
-محمد بن اسماعیل بخارى مى‌نویسد: وَعَاشَتْ بَعْدَ النبی صلى الله علیه وسلّم سِتَّةَ أَشْهُرٍ فلما تُوُفِّیَتْ دَفَنَهَا زَوْجُهَا عَلِیٌّ لَیْلًا ولم یُؤْذِنْ بها أَبَا بَکْرٍ وَصَلَّى علیها.فاطمه زهرا سلام الله علیها، شش ماه پس از رسول خدا (ص) زنده بود، زمانى که از دنیا رفت، شوهرش علی علیه السلام او را شبانه دفن کرد و ابوبکر را با خبر نساخت.البخاری الجعفی، محمد بن إسماعیل أبو عبدالله (متوفای256هـ)، صحیح البخاری، ج 4، ص 1549، ح3998، کتاب المغازی، باب غزوة خیبر، تحقیق د. مصطفى دیب البغا، ناشر: دار ابن کثیر، الیمامة - بیروت، الطبعة: الثالثة، 1407 - 1987.

-ابن قتیبه دینورى در تأویل مختلف الحدیث مى‌نویسد:وقد طالبت فاطمة رضی الله عنها أبا بکر رضی الله عنه بمیراث أبیها رسول الله صلى الله علیه وسلم فلما لم یعطها إیاه حلفت لا تکلمه أبدا وأوصت أن تدفن لیلا لئلا یحضرها فدفنت لیلا.فاطمه از ابوبکر میراث پدرش را خواست، ابوبکر نپذیرفت، قسم خورد که دیگر با او (ابو بکر) سخن نگوید و وصیت کرد که شبانه دفن شود تا او (ابوبکر) در دفن وى حاضر نشود.الدینوری، أبو محمد عبد الله بن مسلم ابن قتیبة (متوفای276هـ)، تأویل مختلف الحدیث، ج 1، ص 300، تحقیق: محمد زهری النجار، ناشر: دار الجیل، بیروت، 1393هـ، 1972م.

-عبد الرزاق صنعانى مى‌نویسد:عن بن جریج وعمرو بن دینار أن حسن بن محمد أخبره أن فاطمة بنت النبی صلى الله علیه وسلم دفنت باللیل قال فرَّ بِهَا علی من أبی بکر أن یصلی علیها کان بینهما شیء.فاطمه دختر پیامبر شانه به خاک سپرده شد، تا ابوبکر بر وى نماز نخواند؛ چون بین آن دو اتفاقاتى افتاده بود.و در ادامه نیز مى‌گوید:عبد الرزاق عن بن عیینة عن عمرو بن دینار عن حسن بن محمد مثله الا أنه قال اوصته بذلک.از حسن بن محمد بن نیز همانند این روایت نقل شده است؛ مگر این که در این روایت قید شده است که خود فاطمه این چنین وصیت کرده بود.الصنعانی، أبو بکر عبد الرزاق بن همام (متوفای211هـ)، المصنف، ج 3، ص 521، حدیث شماره 6554 و حدیث شماره: 6555، تحقیق حبیب الرحمن الأعظمی، ناشر: المکتب الإسلامی - بیروت، الطبعة: الثانیة، 1403هـ.

-ابن بطال در شرح صحیح بخارى مى‌نویسد:أجاز أکثر العلماء الدفن باللیل... ودفن علىُّ بن أبى طالب زوجته فاطمة لیلاً، فَرَّ بِهَا من أبى بکر أن یصلى علیها، کان بینهما شىء.اکثر علما دفن جنازه را در شب اجازه داده‌اند. علی بن ابوطالب، همسرش فاطمه را شبانه دفن کرد تا ابوبکر به او نماز نخواند؛ چون بین آن دو اتفاقاتى افتاده بود.إبن بطال البکری القرطبی، أبو الحسن علی بن خلف بن عبد الملک (متوفای449هـ)، شرح صحیح البخاری، ج 3، ص 325، تحقیق: أبو تمیم یاسر بن إبراهیم، ناشر: مکتبة الرشد - السعودیة / الریاض، الطبعة: الثانیة، 1423هـ - 2003م.

ابن أبی‌الحدید به نقل از جاحظ (متوفاى 255) مى‌نویسد:وظهرت الشکیة، واشتدت الموجدة، وقد بلغ ذلک من فاطمة ( علیها السلام ) أنها أوصت أن لا یصلی علیها أبوبکر.شکایت و ناراحتى فاطمه به حدى رسید که وصیت کرد ابوبکر بر وى نماز نخواند.إبن أبی الحدید المدائنی المعتزلی، أبو حامد عز الدین بن هبة الله بن محمد بن محمد (متوفای655 هـ)، شرح نهج البلاغة، ج 16، ص 157، تحقیق محمد عبد الکریم النمری، ناشر: دار الکتب العلمیة - بیروت / لبنان، الطبعة: الأولى، 1418هـ - 1998م.و در جاى دیگر مى‌نویسد:وأما إخفاء القبر، وکتمان الموت، وعدم الصلاة، وکل ما ذکره المرتضى فیه، فهو الذی یظهر ویقوی عندی، لأن الروایات به أکثر وأصح من غیرها، وکذلک القول فی موجدتها وغضبها.مخفى کردن مرگ فاطمه (سلام الله علیها) و محل دفن او و نماز نخواندن ابوبکر و عمر و هر آن چه که سید مرتضى گفته است، مورد تأیید و قبول من است؛‌ زیرا روایات بر اثبات این موارد صحیح‌تر و بیشتر است و همچنین ناراحتى و خشم فاطمه بر شیخین نزد من از اقوال دیگر اعتبار بیشترى دارد. شرح نهج البلاغة، ج 16، ص 170.

دفن شبانه در روایات شیعه:هر چند که سبب وصیت صدیقه طاهره در میان شیعیان مشخص و اجماعى است؛ اما در عین حال به یک روایت و سخن اشاره مى‌کنیم.
- مرحوم شیخ صدوق در علت دفن شبانه آن حضرت مى‌نویسد: عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِیهِ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام لِأَیِّ عِلَّةٍ دُفِنَتْ فَاطِمَةُ (علیها السلام) بِاللَّیْلِ وَ لَمْ تُدْفَنْ بِالنَّهَارِ قَالَ لِأَنَّهَا أَوْصَتْ أَنْ لا یُصَلِّیَ عَلَیْهَا رِجَالٌ [الرَّجُلانِ‏].

-علی بن ابوحمزه از امام صادق علیه السلام پرسید: چرا فاطمه را شب دفن کردند نه روز؟ فرمود: فاطمه سلام الله علیها وصیت کرده بود تا در شب وى را دفن کنند تا ابوبکر و عمر بر جنازه آن حضرت نماز نخوانند.الصدوق، أبو جعفر محمد بن علی بن الحسین (متوفای381هـ)، علل الشرایع، ج‏1، ص185، تحقیق: تقدیم: السید محمد صادق بحر العلوم، ناشر: منشورات المکتبة الحیدریة ومطبعتها النجف الأشرف، 1385-1966م.

-مرحوم صاحب مدارک رضوان الله تعالى علیه مى‌گوید:إنّ سبب خفاء قبرها ( علیها السلام ) ما رواه المخالف والمؤالف من أنها ( علیها السلام ) أوصت إلى أمیر المؤمنین ( علیه السلام ) أن یدفنها لیلا لئلا یصلی علیها من آذاها ومنعها میراثها من أبیها ( صلى الله علیه وآله وسلم ).علت مخفى بودن محل دفن فاطمه سلام الله علیها آن گونه که مخالف و موافق نقل کرده‌اند این است که آن حضرت به امیرمؤمنان علیه السلام سفارش کرد تا او را شبانه دفن کند تا آنان که او را اذیت کرده‌ و از ارث پدرش محروم کرده بودند بر وى نماز نخوانند.الموسوی العاملی، السید محمد بن علی (متوفای1009هـ)، مدارک الأحکام فی شرح شرائع الاسلام، ج 8، ص279، نشر و تحقیق مؤسسة آل البیت علیهم السلام لإحیاء التراث، الطبعة: الأولی، 1410هـ.

با توجه به مدارک موجود و اعتراف بزرگان اهل سنت،دلیل دفن شبانه آن حضرت وصیت آن حضرت بود که نمى‌خواست افرادى که بر او ستم کرده‌اند، بر جنازه‌اش نماز بخوانند و با این کار حقیقت مساله خلافت را مطرح کرد.(حکیمی، محمود)

گل-چین اشعار
-شما که با فرهنگ قرآنی آشنا هستید، می دانید که شاعران مؤمن و صالح و ذاکر در آیه «وَ الشُّعَراءُ یَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ... إلاَّ الَّذینَ ءامَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ وَ ذَکَرُوا اللّه َ کَثیرا»(17)؛ از جایگاه والا و بالایی برخوردارند.(18)بدرستی-که بعضی از شعرها [دارایی]حکمت-هایی هستند و بعضی از بیان-ها سحر هستند.»شما که با فرهنگ ولایی آشنا هستید، می دانید که امام صادق علیه السّلام فرموده اند: «مَنْ قالَ فینا بَیْتَ شِعْرٍ بَنَی اللّه ُ تَعالی لَهُ بَیْتا فِی الْجَنَّةِ؛(19) هر کس یک بیت شعر در مورد ما بگوید، خداوند متعال خانه ای در بهشت برایش بنا می کند.»
-شما که با فرهنگ حوزوی و ادبی آشنا هستید، می دانید «کمپانی»ها و «فیض کاشانی»ها و «نراقی» ها کیستند و دیوان اشعار آنان چیست؟
-شما که با فرهنگ حوزوی و ادبی و انقلابی آشنا هستید، آیا می دانید که حضرت امام خمینی رحمة الله در صحیفه نور، جلد 17، صفحه192.فرمود: «لسان شعر بالاترین لسان است؟»
-شما که با فرهنگ حوزوی و ادبی و انقلابی آشنا هستید، آیا می دانید که مقام معظم رهبری، حضرت آیت اللّه خامنه ای، ـ مدّ ظلّه العالی ـ در تاریخ 30،10،1368 فرمود: «گاهی یک بیت شعر، گویاتر از چند ساعت سخن گفتنِ یک سخنور تواناست و ارزش شاعری که قصیده او، از محتوای خوب، الفاظی زیبا و مضمونی مناسب برخوردار باشد، از یک دانشمند کمتر نیست و لازم است اشعار قویِ فارسی را که در تفهیم عقاید و اخلاق اسلامی، مسائل سیاسی و یا هر آنچه در ارتباط با نیاز امروز جامعه اسلامی سروده شده، از کتب گوناگون استخراج و به احیای آن اهتمام ورزند»؟
-شما که با فرهنگ حوزوی و ادبی و انقلابی آشنا هستید،آیا می دانید که حضرت آیت اللّه خامنه ای، ـ مدّ ظلّه العالی ـ  گاه اشعاری با تَخَلُّصِ شعریِ «امین» می سرایند و در برخی از روزنامه ها و نشریات به دست چاپ می سپارند؟

آن-چه قلمی شد، فقط نمی از یَم «شعر و شاعری در فرهنگ اسلام و مسلمین» بود که امید است مقبولتان افتد و مطبوعتان آید و زین پس و بیش از این، از «هنر شعری» و «شعر هنری» در تحقیق، تألیف، تدریس، تبلیغ و جز آن بهره گیرید. بدین منظور، بر آن شدیم تا اشعار و سروده هایی را در موضوعات اسلامی و فرهنگی و با توجه به مناسبتها به حضورتان پیشکش کنیم، به آن امید که «ذوق» و «شوقِ» شما بر ادامه این کار و ادامه این راه، ما را نیز بر آن دارد تا این کار و این راه را ادامه دهیم و به گفته صائِب «صائب تبریزی»: مستمع، صاحب سخن را بر سر کار آورد ،، غنچه خاموش، بلبل را به گفتار آورد.

اشعار مناسب با ولادت و شهادت حضرت زهرا علیهاالسّلام

چون فاطمه مظهر خدای یکتاست  انوار خدا ز روی زهرا پیداست 
همتای علی، در دو جهان بی همتاست  زهراست محمد و محمد زهراست 
(حبیب چایچیان، حسان)

*
دریاست نبی و گوهرش فاطمه است  مولاست علی و همسرش فاطمه است 
با آنکه حسین است پناه دو جهان  او خود به پناه مادرش فاطمه است 
(سیدرضا مؤید)

*
سینه اش بویید پیغمبر که مینوی من است  فاطمه هم فکر و هم سیما و هم خوی من است 
یاد از بشکستن پهلوی او چون کرد گفت  بضعه من، روح ما بین دو پهلوی من است 
(حبیب چایچیان، حسان)

*
بزمی به حریم کبریا برپا شد  کوثر زخدا به مصطفی اعطا شد 
یک قطره زآب کوثر افتاده به خاک  صد شاخه گُل محمدی پیدا شد 
(محمدعلی مردانی)

*
با نام تو دل چه با صفا می گردد  با مهر تو دل زغم رها می گردد 
باشی تو کلید راز هستی زهرا  با نام تو قفل بسته وا می گردد 
(محمد خراطی)

*
یکتا گُهر بحر رسالت زهراست  محبوبه حق، ظرف ولایت زهراست 
همتای علی، نور دو چشم احمد  سرچشمه دریای امامت زهراست 
(سید رضا طباطبایی،طبا)

*
یا فاطمه از تو دلْ بریدن سخت است  پا از سر کوی تو کشیدن سخت است 
بر زائر تو که از ره دور آید  برگشتن و قبر تو ندیدن سخت است 
(سیدمحمد خسرونژاد، خسرو)

*
یا فاطمه جان! دست من و دامانت  ای چشم امید همه بر احسانت 
بادا به فدایت پدر و مادر من  ای گفته پیمبر، پدرت قربانت 
(سید رضا مؤید)

*
ای خاک ره تو تاج سرها زهرا  ای قبر تو مخفی ز نظرها زهرا 
تا باب شفاعت تو باز است چه غم؟  گر بسته شود تمام درها زهرا 
(محمدجواد غفور زاده، شفق)

*
ختم رُسُل چو فاطمه گر دختری نداشت  بی شبهه آسمان حیا اختری نداشت 
گر خلقت بتول نمی کرد، کردگار  در روزگار، شیر خدا همسری نداشت 
(وصال شیرازی)

*
همت و توفیق خواهم از خدای فاطمه  تا بگویم روز و شب مدح و ثنای فاطمه 
گر نمی شد خلقت نور علی در روزگار  همسری پیدا نمی شد از برای فاطمه 
(جوهری)

*
شب میلاد زهرای بتول است  ز یُمن او دعا امشب قبول است 
شب فیض و شب قرآن، شب نور  شب اعطای کوثر بر رسول است 
(حبیب چایچیان، حسان)

*
ای روی تو جلوه گاه سرمد زهرا  وی سینه تو بهشت احمد زهرا 
عید تو بوَد، ببخش عیدی ما را  زان دست که بوسیده محمد زهرا 
(سیدرضا مؤید)

*
ای آنکه فدایت ز هواداران است  نازل به جهانْ فیض تو چون باران است 
یا فاطمه مِهر تو بوَد روح نماز  مهر تو شفاعت گنهکاران است 
(سیدرضا مؤید)

*
عشق من! پاییز آمد مثل پار  باز هم، ما باز ماندیم از بهار 
احتراق لاله را دیدیم ما  گُل دمید و خون نجوشیدیم ما 
باید از فقدان گل، خونجوش بود  در فراق یاس، مشکی پوش بود 
یاس بوی مهربانی می دهد  عطر دوران جوانی می دهد 
یاسها یادآور پروانه اند  یاسها پیغمبران خانه اند 
یاس ما را رو به پاکی می برد  رو به عشقی اشتراکی می برد 
یاس در هر جا نوید آشتی ست  یاس دامان سپید آشتی ست 
در شبان ما که شد خورشید؟ یاس  بر لبان ما که می خندید؟ یاس 
یاس یک شب را گُل ایوان ماست  یاس تنها یک سحر مهمان ماست 
بعد روی صبح پرپر می شود  راهی شبهای دیگر می شود 
یاس مثل عطر پاک نیت است  یاس استنشاق معصومیت است 
یاس را آیینه ها رو کرده اند  یاس را پیغمبران بو کرده اند 
یاس بوی حوض کوثر می دهد  عطر اخلاق پیمبر می دهد 
حضرت زهرا دلش از یاس بود  دانه های اشکش از الماس بود 
داغ عطر یاس زهرا زیر ماه  می چکانید اشک حیدر را به چاه 
عشق محزون علی یاس است و بس  چشم او یک چشمه الماس است و بس 
اشک می ریزد علی مانند رود  بر تن زهرا، گل یاس کبود 
(احمد عزیزی)

اشعار مناسب با امام خمینی رحمه الله
صبر بسیار بباید پدر پیر فلک را  که دگر مادر گیتی چو تو فرزند بزاید 

*
غرق آوازیم و بلبل رفته است  بوی گُل می آید و گُل رفته است 
ای عزیزان بعد از این یاری کنید  از امام خود نگه-داری کنید 
(علیرضا قزوه)

*
هرگزم نقش تو از لوح دل و جان نرود  هرگز از یاد من آن سرو خرامان نرود 
آن چنان مهر توام در دل و جان جای گرفت  که اگر سر برود، از دل و از جان نرود 
(حافظ)

*
همه عمر بر ندارم سر از این خمار مستی  که هنوز من نبودم که تو در دلم نشستی 
تو نه مثل آفتابی که حضور و غیب ات افتد  دگران روند و آیند و تو همچنان که هستی 

*
خوشا که خط عبور تو را ادامه دهیم  شعاع چشم تو را تا خدا ادامه دهیم 
دوباره خواب شب شوم را بیا شوییم  به رغم خوف و خطر، جاده را ادامه دهیم 
شکستْ کشتی دریادلان اگر در موج  از آن کرانه که ماندند ما ادامه دهیم 
اگر ز مرز زمین و زمان فرا رفتی  تو را در آن سوی جغرافیا ادامه دهیم 
اگر چه عکس تو در قاب تنگ دیده شکست  تو را به وسعت آیینه ها ادامه دهیم 

*
با آمدنت بهار دل پیدا شد  بلبل به نوا آمد و گلها واشد 
ای کاش که رفتنت نمی دیدم من  با رفتن تو قیامتی بر پا شد 
تنها نه دل و سینه و سر می سوزد  خورشید و ستاره و قمر می سوزد 
هر شب که به گلزار تو آیم بینم  کز داغ تو، ناله تا سحر می سوزد 
(ابوالفضل فیروزی)

*
مبادا خویشتن را واگذاریم  امــام خویـش را تنـها گذاریـم 
زخون هر شهیدی لاله ای رست  مبــادا روی لالـه پـا گذاریـم 
(قیصر امین پور)

پی نوشت ها:1. بحارالأنوار، ج 22، ص 489، باب 1- وصیته ص عند قرب وفاته.
2. بحارالأنوار،ج 79،ص 106، باب 16- التّعزیة و المأتم و آدابهما.
3. ابن قولویه (متوفّای 367) کامل الزّیارات، صفحه 333.
4. ابن شهر آشوب (متوفّای 588) مناقب آل أبیطالب،جلد2، صفحه 205، چاپ: مکتبة العلمیّه.
5. عوالم العلوم و المعارف (مستدرک حضرت زهرا تا امام جواد علیهم السّلام، ج11، قسم2، فاطمةس، ص 930، این شان و منقبت حضرت زهرا در کتب عامه نیز بوده است در دعایی که به نقل از مصادر عامه آمده است آمده است:«اللَّهُمَّ رَبَّ الْکَعْبَةِ وَ بَانِیَهَا وَ فَاطِمَةَ وَ أَبِیهَا وَ بَعْلِهَا وَ بَنِیهَا نَوِّرْ بَصَرِی وَ بَصِیرَتِی وَ سِرِّی وَ سَرِیرَتِی وَ قَدْ جُرِّبَ هَذَا الدُّعَاءُ لِتَنْوِیرِ الْبَصَرِ وَ أَنَّ مَنْ ذَکَرَهُ عِنْدَ الِاکْتِحَالِ نَوَّرَ اللَّهُ بَصَرَه‏»(مستدرک‏الوسائل،ج1 ،ص446).
6. زیارت جامعه کبیره مفاتیح الجنان، محدّث قمی.
7.  طبرسی (متوفّای قرن 6) «احتجاج»،جلد 1، صفحه 107.
8. ـ  «هینَتِی» از مادّه «هون: خواری» میباشدـ در منبع فوق، «هنیئتی: راحتیام» چاپ شده است؛ لکن «هینَتِی» از لحاظ ادبیّات عرب مناسبتر به نظر می-رسد.(علی لباف، به رنگ خون).
9. قاضی نعمان مغربی (متوفّای 363)«دعائم الإسلام»، ج 1، ص 232.
10.  شیخ طوسی (متوفّای 460) در کتاب «تلخیص الشافی»،ج3 ،ص156.
11. طبری امامی (متوفّای قرن 5)نوادر المعجزات، طبع جدید: ص 97 – 98، چاپ: مؤسّسة الإمام المهدی علیه السّلام، قم.
12. علّامه حلّی (متوفّای 726)«شرح التجرید» صفحه 376.
13. طبری امامی (متوفّای قرن 5)دلائل الإمامه»، صفحه 45 ، چاپ جدید: صفحه 134.
14. طبرسی (متوفّای قرن 6)«احتجاج»، جلد 1، صفحه 83.
15. فصلنامه ندای اسلام، ش 3، ص۶۹.
16. عیون اخبار الرّضا، ج1، ص311.
17. شعراء، 224 ـ 227. «شاعران کسانی هستند که گمراهان از آنان پیروی می کنند... مگر کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام دهند و خدا را بسیار یاد کنند.»
18. وسائل الشّیعة، ج7، ص404 و 405.
19. همان، ج14، ص597؛ بحارالانوار، ج26، ص231.

منابع:
شیعه نیوز.
شبکه قرآن.
لغت-نامه دهخدا.
خبرگزاری تسنیم.
دانشنامه انکارتا.
تاریخ طبری ج ۳.
خبرگزاری دانشجو.
سیره ابن سعد ج ۴.
طبقات ابن سعد ج3.
ترمذی حدیث ۳۷۱۴.
وب‌گاه حوزه علمیه قم.
مبلغان، مرداد1383، شماره 56.
صحیح بخاری حدیث شماره ۳۳۵۳.
مسند احمد بن حنبل حدیت شماره ۱۱۹۲.
ترجمه جلد ۴۳،  بحار الأنوار،  ترجمه نجفى.
«فاطمه»(انگلیسی)‎.دانشنامه بریتانیکا.۸مه۲۰۰۸.
کتاب العین، ج ۳ ص ۱۴۰۴ و فرهنگ جامع نوین، ج 2.
هزار و یک داستان از زندگانی امام علی، محمد رضا رمزی اوحدی.
سعید عاکف. خاک‌های نرم کوشک. مشهد: انتشارات ملک اعظم، ۱۳۸۷. ۷۴.
شهیدی، جعفر. زندگانی فاطمه زهرا. چاپ سی و پنجم. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۹.
آیةالله حسین وحید خراسانی٬فاطمه-حلقه وصل رسالت و امامت٬مدرسة المام باقر العلوم٬چاپ اول ۱۳۹۱٬.
یعقوبی، التاریخ، جلد دوم ص۱۲۶: «وبلغ أبا بكر وعمر أن جماعة من المهاجرين والأنصار قد اجتمعوا مع علي بن أبي طالب في منزل فاطمة بنت رسول الله، فأتوا في جماعة حتى هجموا الدار، وخرج علي ومعه السيف، فلقيه عمر، فصارعه عمر فصرعه، وكسر سيفه، ودخلوا الدار فخرجت فاطمة فقالت: والله لتخرجن أو لأكشفن شعري ولا عجن إلى الله! فخرجوا وخرج من كان في الدار وأقام القوم أياما.» بلاذری در انساب الاشراف می نویسد: ابوبکر به دنبال علی بن ابی طالب فرستاد تا بیعت کند، ولی علی از بیعت امتناع ورزید. سپس عمر همراه با فتیله (آتشزا) حرکت کرد، و با فاطمه در مقابل باب خانه روبرو شد، فاطمه گفت: ای فرزند خطاب، می بینم در صدد سوزاندن خانه من هستی؟!: انساب الأشراف، بلاذری، جلد ۱، صفحه ۵۸۶، طبع دار معارف، قاهره: «انّ أبابکر أرسل إلی علیّ یرید البیعة فلم یبایع، فجاء عمر و معه فتیلة! فتلقته فاطمة علی الباب. فقالت فاطمة: یابن الخطاب، أتراک محرقاً علیّ بابی؟».

---

استفاده از مطالب وبلاگ بلامانع است.

• در آرزوي مدينه
• فاطمیّه حضرت فاطمه عليهاالسّلام
• مزار امّ‌الائمّة سلام الله علیها کجاست؟
• بزرگ ترین فضیلت حضرت فاطمه سلام الله علیها